Gebelik Döneminde Aşılar
Gebelik dönemi, kişinin yaptığı ve yapacağı her şeyi en çok sorguladığı dönemlerden biridir.
"Nasıl beslenmeliyim?"
"Bu yiyecek bebeğime faydalı mı?"
"Havuza girdim. Su soğuktu. Bebeğim zarar görmüş müdür?"
"Başım ağrıyor. Ağrı kesici kullanabilir miyim?" gibi pek çok soru aklımızı meşgul eder.
Aşılar da bu dönemde en çok sorgulanan konulardan biridir.
Peki, gebelikte aşı yapılması gerekli midir?
Neden Gebelikte Aşı Yapılmalıdır?
Gebelik döneminde bağışıklık sistemi, bebeği reddetmemek için doğal olarak bir miktar baskılanır. Bu durum anne adayını bazı enfeksiyonlara karşı daha savunmasız hâle getirir.
Buna bağlı olarak grip gibi hastalıklar gebelerde, gebe olmayan kadınlara kıyasla çok daha ağır seyredebilir; hastaneye yatış ve komplikasyon riski artabilir. Bunları engellemek ve annenin bu hastalıklara karşı bağışıklık kazanmasını sağlamak amacıyla gebeye aşı yapılır. Bu amaçla CDC ve Sağlık Bakanlığımızın önerdiği aşı, mevsimsel influenza yani mevsimsel grip aşısıdır.
Gebelikte aşı yapılmasının bir diğer nedeni ise yenidoğanı doğumdan sonraki ilk 1-2 ayında korumaktır. Gebelik sırasında aşı yapıldığında oluşan antikorlar plasenta yoluyla bebeğe geçer ve yenidoğanda pasif bağışıklık oluşmasını sağlar. Bu amaçla CDC ve Sağlık Bakanlığımızın önerdiği aşılar difteri-tetanoz (Td) ile difteri-tetanoz-boğmaca (Tdap) aşılarıdır.
2025 yılından itibaren dünyadaki birçok ülkede, yenidoğanı RSV enfeksiyonuna karşı korumak amacıyla RSV aşısı da uygulanmaya başlanmıştır.
Her Aşıyı Gebelikte Yapabilir Miyiz?
Tabii ki hayır.
İnaktive aşıların gebe kadınlara ve fetüse zarar verdiğine dair herhangi bir kanıt bulunmadığından, bu aşılar gebelikte uygulanabilen aşılardandır. Ancak canlı aşıların gelişmekte olan fetüs üzerinde zarar verici etkileri olabilmektedir. Bu nedenle canlı aşılar gebelikte uygulanmaz.
Hangi Aşılar Gebelikte Yapılabilir?
CDC ve Sağlık Bakanlığımız gebelikte sadece tetanoz aşısını (difteri ve tetanoz aşısı-Td veya difteri, tetanoz ve boğmaca aşısı-Tdap) ve mevsimsel grip aşısını önermektedir.
Biraz önce de belirttiğim gibi, son günlerde sık gündeme gelmeye başlayan RSV aşısı da yenidoğan bebekleri RSV enfeksiyonuna karşı korumak amacıyla ülkemizde ve dünyadaki birçok ülkede gebelere uygulanmaya başlanmıştır.
Hepatit B aşısı da gebelikte uygulanabilen aşılar arasında yer alır. Bunun yanı sıra anne adayı risk altında ise, gebelik sırasında uygulanabilecek diğer aşılar; Hepatit A aşısı, pnömokok aşısı, meningokok aşısı, sarı humma aşısı, inaktif polio aşısı, kuduz aşısı ve tifo inaktif kapsüler polisakkarit aşısıdır.
Gebelikte Hangi Aşılar Yapılmaz?
Gebelikte uygulanması sakıncalı olan aşılar canlı aşılardır.
Kızamık-kızamıkçık-kabakulak (MMR) aşısı ile su çiçeği aşısı gebelikte uygulanmaz. Verem aşısı (BCG) da gebelik döneminde önerilmeyen aşılardandır.
Üzerinde en çok konuşulan aşılardan biri olan HPV aşısı ise gebelikte güvenli olduğuna dair yeterli veri bulunmadığı için gebelik sırasında uygulanmaz.
Bir diğer önemli soru da, "Canlı aşı oldum. Ne kadar süre gebe kalmamalıyım?" sorusudur.
Canlı aşı yapılan bir kadının 4 hafta içinde gebe kalması önerilmez. Bununla birlikte çoğu aşı üreticisi firma bu süreyi 3 ay olarak belirtmektedir.
"Canlı aşı gebe bir kadına yanlışlıkla yapılırsa veya aşı yapıldıktan sonraki 4 hafta içinde gebelik oluşursa ne yapılmalıdır?" sorusu da hemen akla gelebilir.
Bu durumda aşı yapılan kişi mutlaka doktoruna başvurmalı ve aşının bebek üzerindeki potansiyel etkileri hakkında danışmanlık almalıdır. Her ne kadar aşının bebek üzerinde potansiyel etkileri bulunsa da, canlı aşı uygulanmış olmasının gebelik terminasyonu için tek başına bir endikasyon olarak kabul edilmediğini de belirtmek isterim.
Sonuç
Sonuç olarak bazı aşılar gebelikte güvenle uygulanabilir iken, bazı aşılar yalnızca anne açısından risk oluşturan zorunlu durumlarda uygulanır. Bazı aşıların ise gebelikte yapılması sakıncalıdır.
Bu nedenle gebeyseniz ve aşılarla ilgili sorularınız varsa mutlaka sizi takip eden doktorunuzla konuşun. Sizin durumunuzu en doğru şekilde değerlendirecek kişi, sizi takip eden doktorunuzdur.
Mutlulukla, Sevgiyle ve İyilikle kalın.
Prof. Dr. Rukset Attar
Acıbadem Rotary Kulübü
